“Voordat we weg moesten uit Oekraïne, heb ik nooit aan verhuizen gedacht. Mijn leven was daar.” Het zijn de woorden van de Oekraïense Irina, die aan het begin van de oorlog met haar dochter vanuit Charkov naar Nederland vluchtte. Inmiddels woont ze al bijna vier jaar in Leek. “We dachten dat de oorlog na de zomer wel over zou zijn, dat ze niet tot de winter door zouden vechten. Daarna dat het niet nóg een jaar zou duren. Inmiddels zijn we op een punt dat we het niet snel zien eindigen.”
Irina zit aan tafel met twee van de Grunnegse Rieders, Jan Willem Slotema en Piet Nieuwhof. De drie kennen elkaar door de verschillende acties die nog altijd worden opgezet om mensen in Oekraïne te helpen. Bijvoorbeeld de jaarlijkse supermarktactie in Zevenhuizen en Leek. “Mijn dochtertje was mee en ze wilde ook graag helpen”, vertelt Irina met een glimlach. “Ze is een klein meisje met een zachte stem, ik denk dat iedereen daarom stopte om naar haar te luisteren. Zij heeft voor meer donaties gezorgd dan wij.”
Vluchten van thuis
Inmiddels wonen Irina, haar dochter en haar zus al een aantal jaar in Leek. Een groot verschil met de grote stad Charkov waar ze eerst woonde. Toen de oorlog uitbrak op 24 februari 2022, was het gelijk duidelijk dat dit geen veilige plek was. Op slechts een paar honderd meter van haar huis stond namelijk een belangrijke gas- en energieopslag. “Ik ben eerst naar mijn zus gegaan die een dorp verderop woont. Toen heb ik toch besloten samen met mijn dochter het land te verlaten. Via een vriend die bij het reddingsteam werkt konden we Charkov weer in en zijn we met een speciale trein naar Ternopil gegaan.”
Die reis duurt in totaal twintig uur. Plaats om te zitten is er nauwelijks. Eenmaal in Ternopil is er nog een trein die hen dichter bij de Poolse grens brengt. Uiteindelijk is het nog zo’n 120 kilometer met de auto. Toch duurt ook deze reis ook meer dan twintig uur door de chaos op de weg. “We zaten achterin een soort busje met een matras”, blikt ze terug. “De auto kon niet de hele tijd aan blijven staan, want dan zouden we geen benzine meer hebben. Daarom was het steeds weer warm door de verwarming, maar dan weer koud door het openstaande raam. Ondertussen bleef de chauffeur sigaretten opsteken. Je bent heel gestrest, maar je kan eigenlijk niet bang zijn.”
Van Warschau naar Leek
Uiteindelijk besluit ze daarom het laatste stuk naar de Poolse grens lopend af te leggen. “Toen we daar waren, heb ik op ramen van auto’s geklopt met de vraag of ons mee wilden nemen. Zo kwamen we uiteindelijk in Warschau.” Daar kan Irina tijdelijk bij een vriendin logeren. “Je wil ook niet te lang blijven”, zegt ze. “Toen kreeg ik een bericht van een cliënt van de bank waar ik werkte in Charkov. Hij hielp Oekraïners over de hele wereld en nu kon hij twee gezinnen uit Warschau helpen door ze naar Nederland te halen.”
Zo landen Irina en haar dochter op 14 maart op Schiphol. “Ik wist niks over Nederland, behalve misschien kaas, grachten en aardappelen”, zegt ze. “Ik weet nog dat ik in de bus mijn locatie bleef volgen op mijn telefoon. We gingen steeds verder naar het noorden.” Uiteindelijk is De Hoeksteen in Leek de eindbestemming. “Toen kwamen we in onze kamer met een bed. Er lag van alles klaar, een pyjama, sokken, een haarborstel en tandpasta”, blikt ze terug. “Er lag zelfs kleding klaar in drie verschillende maten.”
Van alles naar niets
Irina vindt het accepteren van de hulp in het begin lastig. “Je bent gewend om alles zelf te regelen en dan pas hulp te vragen. Mijn hele leven was ik juist degene die kleding verzamelde voor anderen, en nu is dat andersom. Ineens ben jij de vluchteling zonder kleding.” Dat geldt ook voor het geld dat ze krijgt om naar de supermarkt te kunnen gaan. “Het is niet jouw geld, dus gebruik je zo min mogelijk. Thuis wist ik precies wat water en elektriciteit kostte en kon ik dat betalen door mijn baan. Hier weet je dat niet.”
Terug of blijven?
Inmiddels is Leek al vier jaar haar ’thuis’. Wanneer ze echt terug kan naar Oekraïne is nog altijd onduidelijk. “Het front verschuift nog altijd”, verzucht ze. “En ik heb nog steeds niet besloten wat ik zelf wil. Mijn dochter woont nu langer dan de helft van haar leven in Nederland. Ze leert hier schrijven en lezen. Eerst dacht ik altijd dat ik terug wilde. Terug naar mijn huis, mijn werk en mijn leven. Nu hangt die vraag nog altijd in de lucht.”
Toch heeft ze inmiddels haar draai gevonden in het dorp: “De gemeenschap hier is zo open, betrokken en behulpzaam. Als iemand iets aan je vraagt, is dat vanuit oprechte interesse”, merkt ze. “Ik vind het ook mooi dat Nederlanders altijd bereid zijn om anderen te helpen. Als iemand iets nodigt heeft, dan zorgen ze daarvoor.”
Grunnegse Rieders
Samen met de Grunnegse Rieders worden nog verschillende activiteiten georganiseerd om geld op te halen voor de mensen in Oekraïne. Op dit moment zijn de Rieders zelf bezig met verschillende acties, zoals het geld inzamelen voor generators om naar Kiev te sturen. Daar zitten honderdduizend inwoners zonder stroom door grootschalige, Russische luchtaanvallen.
Naast dat project, gaan de mannen in april ook weer naar het Oekraïne om daar een woning op te knappen. Eerder hebben ze in de buurt al een hospice en twee weeshuizen gerenoveerd. “Iedere keer maak je een afweging wie je kan helpen”, zeggen Slotema en Nieuwhof. “Daar lig je echt wakker van. Toch hebben we gekozen voor dit gezin. Hun woning is volledig afgebrand en ze hebben niks meer. Door onze hulp kunnen we hen weer een thuis geven.”
Voor meer informatie over de actie of de Grunnegse Rieders, zie https://grunnegserieders.nl/
