De gemeenteraad van de gemeente Westerkwartier was woensdag 18 februari scherp verdeeld over het TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie. Eind 2023 is een nieuwe archeologische beleidskaart opgeleverd en op basis daarvan moeten de regels voor archeologische waarden worden geüpdatet. Het agendapunt zorgde voor debat: zo zouden boeren namelijk niet genoeg gehoord zijn bij het opstellen van het plan.
In de EU is het belang van archeologisch cultureel erfgoed bekrachtigd met het Verdrag van Malta. Hierin is opgenomen dat de archeologische waarden zoveel mogelijk in de grond bewaard moeten blijven en dat de verstoorder betaalt. Ook moet Archeologie vroegtijdig meegenomen worden in planprocessen, zodat er ruimte is voor archeologievriendelijke alternatieven. Door de archeologische verwachtingswaarde op te nemen in het gemeentelijke ruimtelijke kader kan er bij ontwikkelingen vooraf het archeologisch belang worden meegenomen. De provincie is voor deze taak toezichthouder op gemeenten.
Zorgen over participatie en kosten
Sterk Westerkwartier, Lijst Dijkstra-Jacobi en VZ Westerkwartier uitten forse kritiek. Volgens hen zijn agrariërs niet genoeg betrokken aan de voorkant van de plannen. Ook vrezen zij voor buitengewoon hoge kosten voor deze sector. Een bureauonderzoek kost al snel €1800 euro. Als vervolgonderzoek nodig is, kan dat bedrag verder oplopen, gaven zij aan.
“In een brief wordt door een agrariër aangegeven dat boeren in het ergste geval hun landerijen niet meer kunnen draineren zonder vergunning”, stelde Geertje Dijkstra-Jacobi. “Onze boerenbedrijven hebben al zoveel bureaucratisch geneuzel en zoveel onzekerheid dat wij ons hardop afvragen of het college van B&W nog wel trots is en blij is op al onze agrariërs en de gemeente Westerkwartier.”
Werkbare tussenvorm
Niet iedereen deelde die kritiek: D66 zag het plan juist als werkbare tussenvorm: “In een aantal gevallen komen er meer beperkingen, in andere gevallen wordt onnodig onderzoek voorkomen”, aldus Rogier van ’t Land.
Niet bedreigend bedoeld
Volgens wethouder Bé Schollema is het plan nadrukkelijk niet bedoeld om inwoners dwars te zitten. “Het is niet bedoeld om meer bedreigend over te komen dan dat het zou moeten zijn. Sterker nog, het is de bedoeling het op zo’n manier vorm te geven dat we voldoen aan wet- en regelgeving en dat we kunnen werken.”
Ook reageerde hij dat het college juist heel trots is op de boeren in de gemeente en op de manier waarop ze afgelopen jaren in gesprek zijn geweest. Wat betreft de participatie gaf de wethouder aan dat hij bereid is met iedereen in gesprek te gaan die daar behoefte aan heeft.
Terug naar de tekentafel
Ondanks de woorden van de wethouder zouden Sterk Westerkwartier en Lijst Dijkstra-Jacobi alsnog graag zien dat het Facetplan terug naar de tekentafel zou gaan. “Wij vinden deze groep agrariërs toch een te groot onderdeel van dit plan. Dus wij vinden het de verkeerde volgorde om te zeggen: ‘we gaan het nu vaststellen en dan gaan we daarna met die groep in gesprek”, sprak Anneke Laan.
Kleine meerderheid
Uiteindelijk werd het plan met een kleine meerderheid aangenomen. GroenLinks/PvdA, D66, CDA en de ChristenUnie stemden voor. VVD, VZ Westerkwartier, Sterk Westerkwartier en Lijst Dijkstra-Jacobi stemden tegen.
