Een brief uit de gevangenis heeft geleid tot een monument voor 2284 kinderen die in Veenhuizen zonder naam zijn begraven. Het monument werd woensdagmiddag onthuld door burgemeester Klaas Smid van de gemeente Noordenveld, schrijfster Patricia Snel en Rudy Sinnema van de gevangenisdirectie. De onthulling vond plaats bij de begraafplaats aan de Eikenlaan.
Toespraken met muziek
De drie sprekers hielden ieder een toespraak, afgewisseld met live muziek van het Van Baerle Trio. Snel noemde het een bijzonder moment, omdat een voorvader van cellist Gideon den Herder vroeger in het Eerste Gesticht woonde. Den Herder is een rechtstreekse nazaat. Sinnema ging in op de geschiedenis van Veenhuizen, die in 1818 begon. Hij vertelde dat het monument een plek krijgt op de kinderbegraafplaats van Het Vierde Gesticht.
‘Het verhaal mag niet vergeten worden’
Burgemeester Smid noemde het monument een initiatief dat ervoor zorgt dat het verhaal van de wezen blijft bestaan. “Het verhaal van de wezen mag niet vergeten worden en moet blijvend worden verteld. Deze kinderen, die zich onder zeer moeilijke omstandigheden staande probeerden te houden, hun naam teruggeven, dat is van het grootste belang.”
Foto’s: Evert Buiten / RTV Zulthe
Bewondering
“Ik heb heel veel bewondering voor de mensen die hieraan hebben bijgedragen”, zei Smid. “Het is een aanwinst voor Veenhuizen. Het verhaal van de Koloniën komt ook steeds meer naar buiten. Wat nu ook namen krijgt, krijgt ook een gezicht. Het is niet meer een anonieme geschiedenis, maar gekoppeld aan echte mensen.”
‘Groen infuus’ nodig
Snel vertelde tijdens de bijeenkomst over haar onderzoek naar de kinderen. “Vanaf mijn zesde kom ik al in Drenthe. Ik woon in Amsterdam en af en toe heb ik een ‘groen infuus’ nodig. Bij het wandelen ga ik altijd naar het Vierde Gesticht. Ik wist dat er ook kinderen tussen lagen. Toen ben ik onderzoek gaan doen.” Daarbij stuitte ze onder meer op het boekje De wees van Amsterdam van Karel Möller. Een broertje en zusje van Möller liggen in Veenhuizen begraven. “Daar steek ik altijd een kaarsje aan.”
Foto’s: Evert Buiten / RTV Zulthe
Het verhaal werd een boek
Het raakte Snel dat zij jarenlang over de plek liep waar de twee kinderen begraven lagen. “Toen wist ik: ik moet hier een verhaal van maken. Vervolgens heb ik mij zeven maanden hier opgesloten en het boek De vondeling van Veenhuizen geschreven.” Het boek is daarmee het resultaat van haar onderzoek naar de kinderen die tussen 1824 en 1869 in de kindergestichten van Veenhuizen verbleven.
Verhaal in de gevangenis
Snel vertelde haar verhaal ook aan gedetineerden in Veenhuizen. Ze sprak over de kinderen, van wie velen stierven en zonder naam werden begraven. Ook vertelde ze over haar wens om de kinderen hun naam terug te geven, bijvoorbeeld met een gedenkbord.
Gedetineerde schrijf brief
Een van de gedetineerden raakte door het verhaal geraakt en schreef na de lezing een brief aan de directie van de gevangenis. Zou het niet mogelijk zijn om gedetineerden zelf een rol te laten spelen bij het maken van een monument voor de kinderen? Die vraag kreeg vervolg. De directie van PI Veenhuizen nam contact op met Snel en vervolgens met PI Zwolle. Daar gingen gedetineerden aan de slag met het ontwerp.
Het monument
Het resultaat is een turfkar van roestvrij staal, met turfstenen waarin de namen van alle 2284 kinderen zijn verwerkt. Het verzamelen van de namen was een zoektocht door negentiende-eeuwse bronnen. Vrijwilligers brachten de gegevens bijeen en controleerden de lijst.
Onthulling naast de begraafplaats
De onthulling vond plaats op een weiland naast de begraafplaats. Een bijeenkomst op de begraafplaats zelf werd niet passend gevonden.
