De zonsverduistering van 12 augustus zorgde bij vogels in Noord-Nederland voor ander gedrag. Zodra het licht afnam, werd het stiller. Mezen en duiven lieten zich minder horen. Op één plek gebeurde iets anders: bij Den Horn werd een bosuil geregistreerd, terwijl die daar normaal pas na 21.00 uur actief wordt.
Analyse
Dat blijkt uit een eerste analyse van metingen met 42 BirdPuc-kastjes. Die apparaten registreren automatisch vogelgeluiden. Vrijwilligers plaatsten de kastjes op verschillende plekken in Noord-Nederland. Het project is onder leiding van Theo Jurriens van de RUG, Faculteit Science and Engineering. Jurriens: “Vogels zijn meteen van slag. Het ene soort valt stil bij een zonsverduistering, de andere gaat juist lawaai maken.”
Metingen
Tussen 19.10 en 21.00 uur, tijdens de verduistering, werden 55 vogelsoorten geregistreerd. Op de dagen ervoor waren dat er 58 tot 62. Het aantal zangregistraties lag op 12 augustus 12 procent lager dan op vergelijkbare dagen.
Verschillende reacties vogels
Vooral mezen en duiven hielden zich stil. Bij mezen daalde het aantal registraties met 45 procent, bij duiven en tortels met 51 procent. De vogels lijken het wegvallen van het zonlicht te hebben opgevat als het begin van de schemering. Daardoor stopten ze met zingen en zoeken naar voedsel en zochten ze een rustplek op. Ook kraaiachtigen reageerden op het donker. Die vlogen volgens de waarnemingen op naar hun slaapplaatsen.
Bosuil bij Den Horn
Bij Den Horn viel een bosuil op. De vogel werd tijdens de verduistering geregistreerd. Dat past bij het gedrag van een uil, maar voor deze bosuil kwam het moment opvallend vroeg. “De bosuil is natuurlijk een nachtdier. Die komt in actie zodra het donker wordt”, geeft Jurriens aan. De bosuil bij Den Horn wordt de afgelopen maanden vooral na 21.00 uur actief.
Verder onderzoek nodig
Of de uil echt door het wegvallen van het daglicht in actie kwam, is nog niet geheel duidelijk. Daarvoor moet de verzamelde data verder worden onderzocht. Het kan ook toeval zijn. “We hebben naar het gedrag van enkele vogels gekeken. Er zijn natuurlijk veel meer soorten die ook reageren op een zonsverduistering. Zoals bijvoorbeeld ganzen. Er is later meer onderzoek voor nodig om te bekijken hoe die op de verandering van licht reageren.”, aldus Jurriens.
Even wintertijd
Hoe dan ook: de metingen laten in elk geval zien dat vogels het plotselinge donker niet negeren. Voor een deel van de vogels leek het op 12 augustus even wintertijd. Jurriens licht toe: “De zonsverduistering was ongeveer een uur voor zonsondergang. Het werd weer licht, maar de vogels hadden nauwelijks tijd om daar weer aan te wennen omdat het weer donker werd.”
