Net als andere gemeenten heeft ook Westerkwartier te maken met essentaksterfte. De schimmelziekte tast essen aan, verzwakt de bomen en maakt ze uiteindelijk vaak onveilig. Volgens bomenexpert Bert Plaat van de Bomenstichting zal vermoedelijk slechts tien procent van de essen de ziekte overleven. Toch betekent aantasting niet dat een boom meteen tegen de vlakte moet.
Schimmel knijpt sapstromen af
De essentaksterfte wordt veroorzaakt door een schimmel uit Azië, die sinds 2009 in Nederland oprukt. Het vals essenvlieskelkje tast eerst de bladeren aan, vervolgens de takken en uiteindelijk de boom zelf. De schimmel verspreidt zich via de lucht en is niet te bestrijden.
Westerkwartier: zo standaard ingrijpen
De gemeente Westerkwartier kiest er bewust voor om in bossen niet standaard in te grijpen. Dood hout hoort bij een gezond bos: insecten vinden er een schuilplaats en bij het verteren komen voedingsstoffen terug in de bodem. Zolang de veiligheid niet in het geding is, kan de natuur haar gang gaan. Langs wegen, fietspaden en wandelroutes ligt dat anders. Daar kan een verzwakte es gevaar opleveren. De staat van de boom en de plek waar die staat, zal bepalen of ingrijpen toch nodig is. Gemeente Westerkwartier heeft naar eigen zeggen 7.899 essen in beheer. En in totaal 78.590 bomen, langs wegen, straten en in parken.
Niekerk
Volgens Plaat is de situatie ernstig. Hij zag de ziekte in 2015 al op grote schaal in de Kuzemerkooi bij Niekerk. Inmiddels is naar schatting negentig procent van de essen in dit natuurgebied aangetast. Plaat verwacht daarom dat uiteindelijk ongeveer negen op de tien essen de ziekte niet zullen overleven.
Andere gemeenten
De gevolgen beperken zich bepaald niet tot gemeente Westerkwartier. Ook andere Groningse gemeenten hebben te maken met aangetaste essen. De gemeente Groningen laat aangetaste bomen niet zomaar kappen, maar controleert ze vaker en beoordeelt opnieuw of ze veilig zijn.
Midden-Groningen en Westerwolde
In bijvoorbeeld Midden-Groningen zijn delen van onder meer het Drevenbos, het Gorechtpark en het gebied bij Meerwijck zo zwaar aangetast dat grootschalige kap en herplant nodig zijn. Daarbij kiest de gemeente voor verschillende boomsoorten. Ook Westerwolde benadrukt dat kap in de eerste plaats een veiligheidsmaatregel is. Waar bomen verdwijnen, moet herplant het groenbestand weer op peil brengen.
Lastige keuzes
De essentaksterfte dwingt gemeenten daarmee tot lastige keuzes: zieke bomen zo lang mogelijk behouden voor natuur en landschap, maar ingrijpen zodra ze gevaarlijk worden. Een es accepteert veel vegetatie onder de boom. Het verdwijnen van een es is daarom ook een aderlating voor de directe omgeving.
