Bij de Paddepoelsterbrug aan het Van Starkenborghkanaal in Groningen wordt op 2 mei een monument onthuld ter nagedachtenis aan verzetsstrijders Luit Kremer en Esmée van Eeghen. Zij werden daar op 7 september 1944 door de Duitse bezetter geëxecuteerd.
Opgegroeid in Een
Kremer, geboren in Uithuizen en opgegroeid in Een, raakte na de april-meistakingen van 1943 betrokken bij het verzet. Hij verspreidde illegale kranten en sloot zich in 1944 aan bij de Knokploeg Noord-Drenthe. Bij een overval op het distributiekantoor in Grootegast raakte hij zijn persoonsbewijs kwijt. Op 1 september 1944 werd hij in Emmen herkend door een voormalige plaatsgenoot die zich bij de NSB had aangesloten. Kremer werd gearresteerd, opgesloten in het beruchte Scholtenhuis in Groningen en enkele dagen later gefusilleerd.
Welgestelde Amsterdamse familie
Van Eeghen kwam uit een welgestelde Amsterdamse familie en raakte via haar partner betrokken bij het Friese verzet. Haar verzetsperiode duurde relatief kort, maar haar leven en rol tijdens de oorlog leidden tot veel publicaties. De hoofdpersoon Rachel Stein in de film Zwartboek is deels gebaseerd op de mythes die na de oorlog over haar ontstonden.
Beiden is onrecht aangedaan
Het monument is een initiatief van historicus Hessel de Walle en schrijver Tom Sandijck, die samen een biografie over Van Eeghen schreven. Volgens De Walle is het doel om onrecht te herstellen: “Hun verhalen zijn heel verschillend, maar beiden is onrecht aangedaan.”
Kremer en Van Eeghen uit Scholtenhuis gehaald door Sicherheitsdienst
In de nacht van 7 september 1944 werden Kremer en Van Eeghen uit het Scholtenhuis gehaald door leden van de Sicherheitsdienst. Langs het Van Starkenborghkanaal werden zij doodgeschoten en in het water gegooid. Waarom Van Eeghen werd geëxecuteerd, is nooit opgehelderd.
Aanwezigheid van familieleden
De onthulling van het monument vindt plaats in aanwezigheid van familieleden, waaronder verwanten die speciaal vanuit Canada naar Groningen komen. “Dat laat zien hoe belangrijk deze erkenning nog altijd is,” aldus De Walle.
