Enkele honderden inwoners van Nieuw-Roden en Roden zitten in de rats om de teelt van lelies aan de Veldweg. Een teelt die in omliggende gemeenten als Opsterland en Westervelde al (deels) aan banden is gelegd vanwege een vermeend verband van de gebruikte beschermingsmiddelen met ziektes als Parkinson, alzheimer en ALS. En ondanks dat het een pilot betreft waarbij beduidend minder pesticiden worden gebruikt als normaal, maken de omwonenden zich ongerust: “Als ik al zand uit de Sahara in mijn achteruin krijg, zit ik al freaking helemaal niet op te wachten op gewasbeschermingsmiddelen van 300 meter verderop!”
Bekoorlijk Roden
Roden, dat was het dorp waar Linda en haar gezin in 2021 neerstreken vanuit Utrecht. Ze waren wel klaar met de stad en zochten naar een mooie locatie met schone natuur en weids landschap. En ondanks dat ze in eerste instantie zochten naar een plekje in zuid-Drenthe of Overijssel, kozen ze later toch met volle overtuiging voor de bekoorlijkheid van Roden.
Flinke deuk in woonplezier
Maar nu heeft hun woonplezier een flinke deuk opgelopen, omdat kortgeleden bekend werd dat er lelies geplant waren op een akker aan de Veldweg bij Nieuw-Roden. “Wij wonen niet direct aan dat veld, maar als de wind uit het westen komt, dan kunnen de gewasbeschermingsmiddelen onze kant wel opwaaien via een groene long in ons woongebied. Als ik al zand uit de Sahara in mijn achtertuin krijg, zit ik al freaking helemaal niet op te wachten op gewasbeschermingsmiddelen van 300 meter verderop”, vertelt Linda*.
Actiecomité Gifvrij (Nieuw)-Roden
Ze laat het er daarom niet bij zitten en heeft samen met een vriendin het actiecomité Gifvrij (Nieuw)-Roden opgericht. De twee hebben ook een WhatsApp-groep ingesteld ter informatie voor bezorgde omwonenden, die sinds het ontstaan op donderdag is geëxplodeerd van 2 naar 222 leden. De onrust is kennelijk groot over het lelieveld. Want het betreffende perceel was vorig jaar nog grasland, maar is het gras naar verluid met behulp van het omstreden middel glyfosaat doodgespoten en omgeturnd tot een akker voor lelies. En als die lelies binnen twee weken boven de grond komen, dan zal er volgens Linda ook snel gespoten worden met gewasbeschermingsmiddelen.
‘Gemeente laconiek’
“We vinden dat de gemeente tot dusver vrij laconiek omgaat met de situatie. Zij zeggen dat een boer mag telen wat hij wil, omdat er een agrarische bestemming op de grond is. Maar als er wiet op dat land was geteeld, was er toch ook al lang actie ondernomen? Wij zouden daarom het liefste zien, dat de gemeente ingrijpt en de teelt stillegt, of dat er in elk geval niet gespoten wordt”, zegt Linda. “En er zijn binnen de gemeenteraad ook wel pogingen ondernomen om tot een verbod te komen op sierteelt, of om in elk geval het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te beperken. Maar die moties hebben niet een meerderheid gekregen.”
Pilot project
Linda geeft wel aan, dat de teler handelt binnen de grenzen van de wet. En het dient ook gezegd, dat de lelieteelt aan de Veldweg een pilot project betreft met een zo groot mogelijke zorg voor de omgeving. Want waar normaal gesproken vier keer zoveel gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt in de lelieteelt dan bij voedingsgewassen, wordt bij Nieuw-Roden dezelfde hoeveelheid gebruikt als bij aardappels. Bovendien mogen alleen pesticiden worden gebruikt die wettelijk zijn toegestaan en mag het niet te hard waaien op het moment dat de teler pesticiden gaat spuiten, om het verwaaien van de stof zoveel mogelijk tegen te gaan.
‘Geen mogelijkheid tot verbod’
“Wij hebben niet de wettelijke mogelijkheid om de sierteelt te verbieden”, vertelt burgemeester Klaas Smid van Noordenveld in een reactie. “Wij nemen de zorgen van onze inwoners uiteraard zeer serieus, maar er zijn geen landelijke, provinciale of gemeentelijke regels waarmee we een verbod kunnen opleggen. Nog afgezien van de schadeclaim die we van de teler zouden krijgen, zouden we de wet dus breken als we wél zouden ingrijpen tegen de teelt. Maar we kunnen wel goed toezicht houden, zodat het spuiten gebeurt volgens de regels. Daarnaast zijn we in gesprek met de teler, de omwonenden en alle betrokken partijen, om de overlast tot een minimum te beperken en om zo goed mogelijk de zorgen weg te nemen.”
De Poolster
Een van die betrokken partijen is ook de openbare basisschool De Poolster, die in de nabijheid van het lelieveld staat en waar elke dag zo’n 300 kinderen naar school gaan. Maar directeur Han Sijbring van de scholenkoepel OPON, waar ook De Poolster onder valt, zegt dat een gesprek met de gemeente afgelopen vrijdag inderdaad wel verhelderend is geweest: “Wij hadden onze zorg eerder ook al wel uitgesproken, maar volgens de gemeente ligt de school wel op voldoende afstand van het veld. Daarnaast hebben wij begrepen, dat het veld wordt gesproeid volgens de regels en ook alleen als de wind gunstig is. Wij hebben er wel vertrouwen in, dat de gemeente zijn zorgplicht goed uitvoert.”
* Uit angst voor negatieve reacties, heeft Linda aangegeven alleen met haar voornaam genoemd te willen worden. Haar volledige naam is wel bekend bij de redactie.
