Gemeente Westerkwartier krijgt een nieuwe rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in Gaarkeuken. Deze zal straks de oude installaties in Marum, Gaarkeuken en Zuidhorn vervangen. De bouw begon al in 2023 en is nu bijna klaar: “We hopen de nieuwe installatie in het begin van 2026 in gebruik te kunnen nemen”, zegt Oomke Frans, technisch manager van RWZI Westerkwartier
De nieuwe RWZI was om een aantal redenen nodig, legt Frans uit. “In het verleden was al eens onderzoek gedaan naar een mogelijke centralisatie. Uit verschillende onderzoeken bleek de beste optie om de drie verschillende installaties in Gaarkeuken te centraliseren. Die keuze is niet alleen goedkoper, maar ook efficiënter.”
Van Marum naar Gaarkeuken
Daarbij komt dat door nieuwe Europese milieuwetgeving het gezuiverde afvalwater niet langer in het kwetsbare Dwarsdiep bij Marum geloosd mag worden. Om aan die maatregelen te voldoen, moet het water verder gezuiverd worden, wat weer hogere kosten met zich meebrengt. “Nu wordt dat afvalwater daarom van Marum naar Gaarkeuken getransporteerd. Vervolgens wordt het water in de RWZI van Gaarkeuken gezuiverd, waarna dat gezuiverde water vervolgens hier in het Van Starkenborghkanaal geloosd kan worden.”
FrieslandCampina in Marum had te maken met datzelfde probleem. Daarom heeft het bedrijf de handen ineengeslagen met Waterschap Noorderzijlvest. “FrieslandCampina heeft een eigen persleiding gekregen die naar het Van Starkenborghkanaal leidt”, legt Frans uit. “Omdat wij toch al bezig waren met het tracé, konden we dit gezamenlijk realiseren.”
“De winkel bleef open”
Wat het project zo bijzonder maakt, is dat de zuivering zelfs tijdens de bouw operationeel bleef. “De winkel bleef open”, zegt Frans. Inmiddels staat het grootste deel van de nieuwe RWZI al. Sterker nog: het water van Gaarkeuken en omgeving wordt al door de locatie gezuiverd. “We hebben de nieuwe zuivering naast de oude gebouwd. Binnen één dag werden de leidingen vervolgens omgeschakeld. Dat is een spannend proces. Als het niet lukt, is er namelijk de kans dat het riool overstroomt. Gelukkig verliep dat goed en moeten we het kunstje binnenkort voor Marum en Zuidhorn nog eens doen.”
De tekst gaat verder onder de foto
Duurzame technieken
De nieuwe RWZI is niet alleen groter, maar is ook duurzamer dan de voorgangers. Zo wordt het fosfaat in het water nu op een biologische manier verwijderd, in plaats van met chemicaliën. Daarnaast wordt het afvalwater fijner gezeefd, waardoor vervuiling eerder uit het water wordt gehaald. “Dat verlaagt de belasting van het biologische proces en bespaart weer energie.”
Ook het verwerken van zuiveringsslib is verder verbeterd. Net als voorheen wordt het slib omgezet in biogas, waarmee energie wordt opgewekt voor de zuivering in Garmerwolde. Nieuw is de toepassing van een zogeheten bandindikker. “Daarmee dikken we het slib op Gaarkeuken tot een bepaald percentage in, wat onder meer leidt tot minder transport en lagere kosten.”
Niks meer terugvinden
Naar verwachting worden de oude zuiveringen in Marum en Zuidhorn in februari overgezet op de nieuwe installatie in Gaarkeuken. “Inwoners zullen hier niks van merken”, zegt Frans. Na de overstap worden de oude installaties gesloopt. “Je kunt straks niet meer zien dat ze daar ooit hebben gestaan. Alleen het nieuwe rioolgemaal aan de Noorderringweg in Marum en het nieuwe gemaal op de locatie van de oude zuivering in Zuidhorn blijven zichtbaar.”
