“Hoe bereiken we Noordenvelders die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden?” Die vraag houdt Taalambassadeur Bertus Jan Epema, die ook wethouder is van de gemeente, druk bezig. De groep is namelijk niet duidelijk in beeld, maar door het grote taboe dat er op laaggeletterdheid ligt, blijft dat ook lastig. “We kunnen dit niet alleen met het Taalhuis, Biblionet en de gemeente oplossen. Hier hebben we de hele samenleving voor nodig.”
Sinds september is Epema Taalambassadeur van de Arbeidsmarktregio Groningen, waar ook Noord-Drenthe bij hoort, en zet hij zich in voor het onderwerp. Hoewel de term ‘laaggeletterdheid’ vaak wordt gebruikt, kiest hij er bewust voor om dit niet te doen. “De term op zich is al een moeilijk te begrijpen iets”, zegt hij. “Daarnaast vind ik het gebruik van ‘laag’ ook niet fijn. Het is een groep mensen die moeite heeft met lezen, schrijven, rekenen of de digitale snelweg, ook wel basisvaardigheden genoemd. Het betekent niet dat deze mensen helemaal niet kunnen lezen of schrijven, maar vaak missen ze bijvoorbeeld net de essentie van een brief of mail.”
| In Nederland zijn er ongeveer drie miljoen mensen die in meer of mindere mate moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. Daarbij wordt gekeken naar het verschil tussen NT1 (Nederlands als eerste taal) en NT2 (Nederlands als tweede taal). NT1’ers zijn inwoners die vaak in Nederland zijn geboren en opgegroeid en het Nederlands ook als moedertaal spreken. NT2’ers zijn mensen met een andere moedertaal die het Nederlands nog aan het leveren zijn, zowel mondeling als schriftelijk. De groep van NT2 is goed in beeld. Mensen met Nederlands als eerste taal (NT1) helaas niet. |
Hoe bereiken we de inwoners die het betreft?
Epema ziet in de praktijk een duidelijk verschil tussen de NT1- en NT2-groep. “De NT2’ers zijn aardig goed in beeld, omdat we in de gemeente veel programma’s aanbieden aan bijvoorbeeld statushouders of vluchtelingen. De NT1’ers zijn een stuk lastiger te bereiken.”
De gemeente schat in dat er ongeveer 1.500 NT1’ers in Noordenveld zijn. “Daarvan zijn er slechts tien die ondersteuning via het Taalhuis ontvangen”, zegt Epema. “Hoe komen wij met al die andere mensen in gesprek? We werken samen met de bibliotheek en het Taalhuis, maar we merken dat juist de mensen die we zoeken niet zo snel binnenlopen om te vragen om hulp. Dat terwijl de mensen die dat wél hebben gedaan er een heel positieve ervaring aan hebben overgehouden.”
Het verhaal gaat verder onder de afbeelding:
Soms schamen mensen zich voor het hebben van moeite met lezen, schrijven, rekenen of de digitale wereld. Daar moeten we vanaf, vindt de taalambassadeur. “Je hoeft niet terug naar de schoolbanken, maar je bent samen met een groep gelijkgestemden. We moeten van schaamte af en daar hebben we de omgeving ook voor nodig.”
De gemeente probeert de doelgroep op twee manieren te bereiken. Zo hopen ze werkzoekenden die moeite hebben met taal niet alleen te kunnen helpen met het betreden van de arbeidsmarkt, maar ook met lezen, schrijven, rekenen of op de digitale snelweg. Daarnaast richt de gemeente zich op ouders die op dit gebied moeite hebben. Het doel is dan bijvoorbeeld dat zij hun kinderen beter kunnen helpen met het huiswerk of kunnen voorlezen. “Binnen de gemeente werken onze adviseurs en Noordenveldwerkers samen om inwoners waarbij dit speelt te bereiken. Maar de inwoners lopen er niet mee te koop. Het bespreekbaar maken blijft lastig.”
Voorkomen is beter dan repareren
De taalambassadeur vreest dat het gebruik van AI ertoe kan leiden dat in de toekomst meer mensen moeite krijgen met lezen en schrijven: “We moeten er daarom voor zorgen dat kinderen zich goed kunnen redden met de basisvaardigheden. Voorkomen voor de toekomst is namelijk beter dan achteraf moeten repareren.”
Ander aanbod
Voor nu blijft de gemeente inzetten op de bestaande samenwerkingen, zo ook die met het Taalhuis in Roden Centraal. Daar is iedere woensdag de taalhuiscoördinator aanwezig voor een spreekuur tussen 13:00 en 14:00 uur. Veel vrijwilligers ondersteunen met de basisvaardigheden. “We geven er best veel aandacht aan”, zegt Epema. “En we proberen ook door inzet van diverse activiteiten meer aanloop te krijgen. Maar we moeten misschien ook het aanbod anders gaan inrichten. Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg. En dat vinden we nu te weinig.”
Daarom vraagt hij van iedereen in Noordenveld om hulp: “We hebben de hele samenleving nodig om hiermee bezig te gaan. Persoonlijk denk ik dat het wel moet lukken om met elkaar tenminste honderd NT1’ers te vinden en te ondersteunen. Weet dat de inwoners die al wel van onze ondersteuning gebruik maken dat allemaal als positief hebben ervaren. Niet alleen de taal- en schrijfvaardigheid verbeteren, maar de ondersteuning is ook gewoon een leuk en gezellig samenzijn met onze vrijwilligers!”
Meer informatie over het Taalhuis Noordenveld vind je via www.tijdvoorhettaalhuis.nl. Op de website van Stichting Lezen en Schrijven lees je meer over laaggeletterdheid, bijvoorbeeld hoe je de signalen kunt herkennen en het gesprek erover kunt aangaan.
