Voor nog maar een paar dagen kijkt burgemeester Klaas Smid vanachter zijn vertrouwde bureau uit over het centrum van Roden. Na tien jaar in het ambt, en een nog langere politieke carrière van zesendertig jaar, is het einde nu voor hem in zicht. Niet omdat hij er niet meer van genoot, sterker nog: “Ik heb altijd gezegd dat ik stop als ik het nog leuk vind”, zegt Smid. “Nu we een nieuwe raad en een nieuw college hebben gevormd, is dit een mooi moment.”
Achter de stoel waar Smid zit, hangen foto’s van herkenbare plekken uit Noordenveld. Van een hunebed, de jaarlijkse paardenmarkt in Roden tot Veenhuizen en het Leekstermeer. Hoewel de gemeente nu al jarenlang als thuis voelt, is hij geboren en getogen in Hoogeveen. Dat is ook de plek waar hij in 1990 zijn eerste stappen zette als raadslid voor de lokale PvdA. “Ik had een carrière in de politiek nooit gepland. Maar zoals dat meestal gaat: het overkomt je”, zegt hij met een glimlach.
“Op de middelbare school was ik wel al geïnteresseerd. Sterker nog, in de zesde klas, toen ik een jaar of elf was, gingen we eens met school op bezoek naar een gemeenteraadsvergadering. Later moesten we die vergadering naspelen. Iedereen kreeg een eigen rol. Ik werd aangewezen als burgemeester.”
Van raadslid naar wethouder
Smid is dertien jaar raadslid geweest in Hoogeveen. Daarna was hij drie jaar griffier in Hardenberg. “Toen kreeg ik het verzoek om wethouderskandidaat te worden in Hoogeveen”, blikt hij terug. “Dat heb ik uiteindelijk voor acht jaar gedaan. Dat was heel anders dan het raadslidmaatschap. Het zijn van een wethouder is echt een vak dat je onder de duim moet krijgen.”
De sociale portefeuilles waren echt zijn ding, zegt Smid. “In Hoogeveen liepen we destijds voor op burgerparticipatie in de vorm van De Smederijen. Daar kon je echt iets betekenen voor mensen in achterstandssituaties. En ook zien wat voor impact het had. Dat was het mooiste.”
Kans op burgemeesterschap is maar beperkt
Uiteindelijk moet hij na twee periodes als wethouder op zoek naar iets anders. “Je moet goed nadenken wat je wilt doen als dat eindigt”, legt hij uit. “In een loopbaantraject kreeg ik verschillende opties. Een daarvan was dat ik mij misschien kon gaan richten op het burgemeesterschap.”
Dat vond Smid interessant, alleen wel voor een gemeente in het noorden of het oosten van het land. “Je moet om burgemeester te worden ook een beetje geluk aan je zijde hebben. Er zijn maar 342 gemeenten, dus de kans is maar beperkt. Ik zie het dan ook als een eer en een voorrecht”
Toen er vervolgens een plek vrijkwam in Noordenveld, schreef hij daarom toch een brief. Die procedure die daarop volgde, was heel bijzonder. Zo was zijn partner de enige die mocht weten over de sollicitatie. Vervolgens volgde hét telefoontje waaruit bleek dat hij zou worden voordragen als beoogd burgemeester. “Je weet dat er dan een besloten vergadering met de raad plaatsvindt. Dat is een hele spannende week”, vertelt Smid. “Ook dan mag je het nog aan niemand vertellen. Uiteindelijk werd ik gebeld dat ik het was geworden. En dat het nieuws over een uur bekend gemaakt zou worden.”
Gewoon ‘Klaas’ en ‘Evelien’
Dat is inmiddels zo’n elf jaar geleden. In die tijd komen Smid en zijn vrouw ook in Roderwolde te wonen. ‘Een schot in de roos’, zo beschrijft Smid het. “We hebben zo’n mazzel gehad met ons huis daar. Het is echt een fijn dorp. Daar zijn we gewoon ‘Klaas en Evelien.”
Die nuchterheid is wat hem siert: “Ik kom uit een arbeidsgezin. Mijn ouders waren beide op twaalfjarige leeftijd al aan het werk. Zij hebben helaas mijn wethouderschap en burgemeesterschap niet meer mogen meemaken, maar het heeft mij altijd extra motivatie gegeven. Ik vind dat waar je wieg heeft gestaan, niet uit mag uitmaken. Wij Drenten zijn er niet zo van, maar toch kan ik met enige trots terugkijken.”
‘Dat doet mij altijd nog wat’
Dat geldt ook voor ontwikkelingen waar Smid zich de afgelopen jaren voor heeft ingezet in Noordenveld. Zo is het behoud van de gevangenissen in Veenhuizen en het verkrijgen van UNESCO-werelderfgoedstatus twee hoogtepunten die meteen naar voren komen. Of dat de gemeente nu ook in aanmerking komt voor de tegemoetkoming van Groninger mijnbouwschade.
“Ik denk ook gelijk aan mijn eerste honderdjarige inwoner, mevrouw Van der Sleen”, blikt hij met een glimlach terug. Haar ingelijste foto heeft een mooi plekje gekregen in zijn kantoor. Maar er zijn ook dingen die hem nog steeds raken. Zoals het monument voor Annemieke van Dijk. Of Marian Stoppelenburg, wiens dochter Sandra is vermoord. “Dat doet mij altijd nog wat.”
Verharde samenleving
Als burgemeester maakte hij ook de woningverzakkingen in de wijk Middenveld in Roden mee, waar inwoners gedwongen hun huis uit moesten. En de coronatijd, waar bewoners van een verzorgingstehuis in Norg in grote getalen kwamen te overlijden. “Mensen liepen ’s avonds nog op de gang, en waren er de volgende dag niet meer. Er mocht maar één bezoeker tegelijk naar binnen en ook op uitvaarten mochten maar weinig mensen komen. We lijken het snel te zijn vergeten, maar het was een bijzondere periode.”
Volgens Smid is de samenleving sinds die tijd verhard. “We klapten allemaal voor de zorg, en we dachten dat de solidariteit zou blijven, maar dat gebeurde niet. Toch zijn er aan de andere kant wel veel goede initiatieven voor de mensen die nog wel naar elkaar omkijken. Bijvoorbeeld de Noordenvelder van het jaar, die afgelopen jaar werd gewonnen door de mannen die naar Oekraïne afreizen om daar te helpen.”
Dat is iets wat Noordenveld kenmerkt volgens de burgemeester: het aantal vrijwilligers. “Er wordt zo veel door hen gerealiseerd. Op het gebied van sport, cultuur en ontmoeting. Dat gebeurd allemaal vanuit de samenleving zelf.”
Niet achter de geraniums
Nog steeds vertelt Smid met een grote glimlach over zijn werk en ambt. Stoppen als je het nog leuk vind, dat was één ding dat voor hem vaststond. En dat is dus nu. “Ik ga vooral de contacten erg missen. Dat is het bijzondere aan het burgemeesterschap. Je komt bij de oudjes en voert leuke gesprekken met hen, maar je komt ook bij ministers en Kamerleden. En als kers op de taart was daar natuurlijk het bezoek van het Koninklijk echtpaar.”
Wat Smid precies gaat doen, weet hij nog niet. Maar hij wil wel bezig blijven. “Ik ga niet achter de geraniums zitten”, zegt hij lachend. “Ik wil mij wel blijven inzetten. Alleen wil ik eerst even op adem komen en mij minder door mijn agenda laten leiden. Maar dat ik iets ga doen, is zeker.”
Politiek op zaterdag
Op zaterdag 24 oktober schoof de burgemeester aan tijdens Politiek op Zaterdag. Die uitzending is hieronder de beluisteren: https://rtvzulthe.nl/programma/politiek-op-zaterdag/
